Ertem: Tüpraş denetimi, stratejik alanlarda tekelleşme döneminin kapanacağının işareti

Tüpraş

Koç Grubu’na ait Tüpraş, Aygaz ve Opet’te vergi denetimleri yapıldığına dair haberler, bu şirketlerin borsada büyük oranda değer kaybetmesine sebep oldu. Enerji Piyasası Denetleme Kurumu (EPDK), Maliye Bakanlığı ve Koç Grubu, bu denetimlerin rutin bir uygulama olduğunu açıklasa da, denetimlerin medyada “flaş haber” olarak yayınlanmasının Koç Grubu’na önemli ölçüde para kaybettirdiği belirtiliyor. Bazı gazeteciler bunu, Başbakan Erdoğan’ın, gezi eylemcilerine destek verdiği ileri sürülen Koç Grubu’na bir ceza ve diğer sermayedarlara bir gözdağı olduğunu ileri sürüyor.

Cemil Ertem

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Star gazetesi ekonomi yazarı Cemil Ertem ise konuyu Türkiye’nin ekonomi stratejisi bakımından değerlendirdi. Tüpraş’ın ilk 500 sanayi kuruluşunun başında geldiğini belirten Ertem, Tüpraş’ın bürokratik oligarşi tarafından rakipsiz bırakılarak tekel hâline getirildiğini ancak kuruluş aşamasında olan SOCAR’ın Star Rafinerisinin bu tekelleşmeyi engelleyeceğini kaydetti.

Ertem, Türkiye’de “Maliye büyüklere dokunamaz” algısının değiştiğini belirterek, Türkiye’de bir dönemin kapandığına işaret etti. Ertem, Tüpraş’ın da AK Parti döneminde özelleştirildiğinin hatırlatılmasına karşılık olarak da şu tespitte bulundu:

“… ama şimdiki AK Parti 2005’te olsaydı TÜPRAŞ öyle özelleşmezdi. 2005 yılında AK Parti, ‘nerden nasıl darbe gelir?’ diye bekliyordu. Yargı tarafından kuşatılmıştı... Şimdi bu yok, ama çok çetin bir dönem başladı...”

Cemil Ertem’in yazısı şöyle:

Vergi rekortmenleri buradaPeki, vergi kaçıranlar nerede?

Yozgat Defterdarlığı’nın açıkladığı vergi rekortmenleri listesi, Yozgat ekonomisinin çok ciddi bir problemini bütün çıplaklığıyla gözler önüne serdi.

Devlete vergi ödemede noter ve eczacıların, diğer meslek kollarını ve yurtdışına ihracat yapan sanayi kuruluşlarını bile geride bırakmış olarak gözükmeleri, Yozgat’ta faaliyet gösteren diğer pek çok ticarî kuruluşun vergi kaçırdığını ortaya koyuyor. Ortaya çıkan tablo, vergi denetimlerinin büyük ölçüde yetersiz kaldığının da göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Düşündüren liste

Yozgat Defterdarlığı, geçen yılın vergi rekortmenlerini açıkladı. Defterdarlığın yayınladığı listeye göre, Yozgat’ta devlete en fazla vergiyi, 127 bin 992 Lira ile Sorgun ilçesinin noteri Güzey Şemsa Çakır ödedi. Çakır’ı, 123 bin 7 Lira ile Yeminli Mâlî Müşavir Selâhattin Şenliler takip ediyor. Üçüncü sırada ise yine bir noter yer alıyor: 91 bin 325 Lira ile Yozgat Noteri Murat Yılmaz.

Listenin devamı da ilginç. Defterdarlığın açıklamasına göre, en fazla vergi ödeyenler listesinde noterleri eczacılar takip ediyor. Üstelik Yozgat’ın ilçelerinde hizmet veren eczacılar…

Akdağmadeni ilçesinden eczacı Atilla Turan 77 bin 420 Lira, Boğazlıyan ilçesinden eczacı Kâmil İmamoğlu 67 bin 386 Lira vergi vererek, rekortmenler listesinde yer aldılar.

Listeye göre, Yerköy ilçesinden Çinko toptancısı Mazhar Tanrıkulu 53 bin 990 Lira, Sorgun ilçesinden eczacı Hüseyin Bozdoğan 50 bin 797 Lira, Avukat Fikret Kılıç 48 bin 800 Lira ile en fazla gelir vergisi ödeyen mükellefler oldu.

Kira rekortmenleri

Defterdarlık, kira gelirlerine tahakkuk eden vergi ödemelerini de yayınladı. Buna göre, 25 bin 808 Lira ile Semra Şenol ilk sırada yer aldı. Kâzım Ergörün 24 bin 421 Lira, Eren Sargın 23 bin 582 Lira, Saffet Coşkun 18 bin 81 Lira, Yalçın Bacanlı 18 bin 6 Lira, Erol Çetin 15 bin 159 Lira, Durak Doğan 14 bin 487 Lira, Erol Doğan 14 bin 335 Lira, Yaşar Zengin 13 bin 129 Lira, İsmail Doğan 19 bin 293 Lira ile ilk 10 arasına girdi.

Çarpık tablo

Yozgat Defterdarlığı’nın açıkladığı vergi rekortmenleri listesi, Yozgat ekonomisinin çok ciddi bir problemini bütün çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Devlete vergi ödemede noter ve eczacıların, diğer meslek kollarını ve yurtdışına ihracat yapan sanayi kuruluşlarını bile geride bırakmış olarak gözükmeleri, Yozgat’ta faaliyet gösteren diğer pek çok ticarî kuruluşun vergi kaçırdığını ortaya koyuyor.

Bu konuda görüşlerine başvurduğumuz ve adının açıklanmasını istemeyen Yozgatlı bir iktisatçı, görüşlerini şöyle dile getirdi:

Buna kargalar bile güler

“En fazla vergiyi veren kuruluş, en fazla kazanan kuruluş anlamına gelmeli. Peki, bu tabloya göre öyle mi? Yozgat’ta en çok para kazananlar noterler ve eczacılar mı yani? Demek ki Sorgun ilçesi, Büyükşehirler kadar işlek bir bürokratik tescil trafiğine sahipmiş. Ayrıca, Yozgat’ta o kadar çok hasta varmış ki, bu hastalar da ilaçlarını hep ilçelerdeki eczanelerden alıyorlarmış ki, eczacılar vergi rekortmeni oluyor… Buna kargalar bile güler… Bu liste, vergi ödeyenler kadar, vergi kaçıranları da ortaya çıkaran bir listedir… Vergi sistemimiz çarpık, kabul ediyorum ama, bu liste, vergi denetimlerinin ne kadar yetersiz olduğunu da ortaya koymuş oluyor…”